ഒഡിഷയില്‍ പോകുമ്പോള്‍ ഭുവനേശ്വറിലെ ഈ വന്യജീവി സങ്കേതവും വനോദ്യാനങ്ങളും കാണാതെ പോകരുത്… ഒറാങ്-ഉട്ടാൻ, വെള്ളക്കടുവ, ചിമ്പാൻസി…മാംസഭോജി സസ്യോദ്യാനം

ഒഡിഷയില്‍ സന്ദര്‍ശകരെ കൊണ്ടു പോകുന്ന ടൂര്‍ ഏജന്‍സികള്‍ എപ്പോഴും പുരിയും കൊണാര്‍ക്കും കാണ്ടഗിരി-ഉദയഗിരി ഗുഹകളും ചിലര്‍ കലിംഗയും കൊണ്ടു പോകും. എന്നാല്‍ ഭുവനേശ്വറിനു തൊട്ടടുത്ത ഒരു അത്ഭുതകരമായ കാഴ്ചയിടം ആരും പറഞ്ഞു കേള്‍ക്കാറില്ല. അതാണ് ഒഡിഷ വനം വകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള നന്ദന്‍കാനന്‍ വന്യമൃഗസങ്കേതവും വനം പാര്‍ക്കും. ഒരു ദിവസം മുഴുവന്‍ കണ്ടാല്‍പ്പോലും തീരാത്ത അപൂര്‍വ്വ കാഴ്ചകളുടെ കേന്ദ്രമാണിത്. ഒഡിഷ കാണാനിറങ്ങുന്നവര്‍ നൂറുശതമാനം ഉറപ്പായും സന്ദര്‍ശിച്ചിരിക്കേണ്ട സ്ഥലം.
സുവോളജിക്കല്‍ പാര്‍ക്ക്, ബൊട്ടോണിക്കല്‍ പാര്‍ക്ക് എന്നിവ ഉള്‍പ്പെടുന്നതാണ് നന്ദന്‍കാനന്‍. ടൈഗര്‍സഫാരി, ലയണ്‍ സഫാരി, കരടി സഫാരി, ബട്ടര്‍ഫ്‌ളൈ ഗാര്‍ഡന്‍ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

ചന്ദക-ദമ്പാറ വന്യജീവി സങ്കേതത്തോട് ചേർന്നുള്ള പ്രകൃതിദത്ത വനത്തിന്റെ പ്രകൃതിഭംഗിക്കിടയിൽ, കാഞ്ചിയ തടാകത്തിന് സമീപമാണ് നന്ദൻകാനൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മൃഗങ്ങളെയും പാർപ്പിക്കുന്നതിനായി 116 കൂടുകളും 94 തുറന്ന കിടങ്ങുകളും ഉണ്ട്. 41 ഇനം സസ്തനികൾ, 83 ഇനം പക്ഷികൾ, 26 ഇനം ഉരഗങ്ങൾ, 6 ഇനം ഉഭയജീവികൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ 156 ഇനം മൃഗങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെയുണ്ട്. 156 ഇനങ്ങളിൽ 103 എണ്ണം തദ്ദേശീയവും 53 എണ്ണം വിദേശികളുമാണ്. 15 ഇനം സസ്തനികൾ, 120 ഇനം പക്ഷികൾ, 15 ഇനം ഉരഗങ്ങൾ, 85 ഇനം ചിത്രശലഭങ്ങൾ എന്നിവ സങ്കേതത്തിനുള്ളിൽ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കടുവ സഫാരി സൗകര്യമുള്ള മൃഗശാലയാണ് നന്ദൻകാനൻ. സന്ദർശകരെ വാഹനത്തിൽ ഒതുക്കി നിർത്തുകയും മൃഗങ്ങൾ തുറസ്സായ കാട്ടിൽ വിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സവിശേഷ സാഹചര്യം ഇവിടെ ഉണ്ട് . പ്രത്യേക വാഹനത്തിൽ പ്രകൃതിദത്ത വനത്തിലൂടെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ റോഡുകളിലൂടെ ഇരുപത് മിനിറ്റ് ഡ്രൈവ് ചെയ്താൽ സന്ദർശകർക്ക് സിംഹത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള കാഴ്ച ലഭിക്കുന്ന ലയൺ സഫാരി അനുഭവിക്കാം . സഫാരി ബസ് സർവീസ് വഴി സ്വാഭാവിക ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ലോത്ത് കരടികളെ കാണാൻ അവസരമുണ്ട്. ഒറാങ്-ഉട്ടാൻ, ബർമീസ് പെരുമ്പാമ്പ്, വെള്ളക്കടുവ, ചിമ്പാൻസി എന്നിവ ഉള്ള അപൂർവം ഇടമാണ് നന്ദൻ കാനൻ . വെള്ളക്കടുവകൾക്കുള്ള ആതിഥേയ മൃഗശാലയാണിത്. 1980-ൽ സാധാരണ നിറമുള്ള മാതാപിതാക്കൾക്ക് വെള്ളക്കടുവകൾ ജനിച്ചു, ലോകത്തിലെ ഒരു അതുല്യ സംഭവമാണിത്. വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന മുതല വർഗത്തിനു ജൻമം നൽകിയ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ മൃഗശാല ആണിത്. 1991 ഒക്ടോബർ ഒന്ന് മുതൽ സുവോളജിക്കൽ പാർക്കിൽ വെള്ളക്കടുവ സഫാരി ആരംഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കടുവ സഫാരിയാണിത്.

75 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സസ്യോദ്യാനം ചുറ്റിക്കാണുക ജീവിതത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരനുഭവം ആണ്.. രണ്ട് തണ്ണീർത്തടങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള വിശാലമായ പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ നന്ദൻകാനൻ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിലെ ഈർപ്പമുള്ള ഇലപൊഴിയും വനത്തിന്റെ വനാന്തരങ്ങളിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1963-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ സസ്യോദ്യാനം ഹോർട്ടികൾച്ചർ വകുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. 2006 ഓഗസ്റ്റ് 1-ന് സംസ്ഥാന സസ്യോദ്യാനത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ് നന്ദൻകാനനിലേക്ക് മാറ്റി. പ്രകൃതിയുടെ സിംഫണിയും ഇവിടുത്തെ കാടിന്റെ അതിമനോഹരമായ സ്പർശവും ആരെയും തീർച്ചയായും ആകർഷിക്കും. സംസ്ഥാനത്തെ മുൻനിര സസ്യ സംരക്ഷണ, പ്രകൃതി വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. പച്ചപ്പ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്ക് അവിസ്മരണീയമായ അനുഭവം ഉറപ്പാണ്. നന്ദൻകാനൻ വന്യജീവി സങ്കേതത്തിനുള്ളിലാണ് സസ്യോദ്യാനം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 25 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയുള്ള കിയാകാനി തടാകം സസ്യോദ്യാനത്തിനുള്ളിലായാണ്.

പ്രകൃതിദത്ത സസ്യജാലങ്ങളും പുൽമേടുകളും കൂടിച്ചേർന്ന തരംഗിതമായ ഭൂപ്രകൃതികളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന 24 വ്യത്യസ്ത ഉപഗ്രഹ ഉദ്യാനങ്ങളും പാർക്കുകളും ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പിക്നിക് പിൻഡികൾ, വ്യാഖ്യാന കേന്ദ്രം എന്നിവയാണ് ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനിൽ ലഭ്യമായ പ്രധാന സൗകര്യങ്ങൾ. 2013 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വിശാലമായ ഒരു ഗ്ലാസ് ഹൗസ് സസ്യങ്ങൾക്കായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. നവംബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെയുള്ള കാലയളവിൽ പൂക്കുന്ന അലങ്കാര സസ്യങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാം.

1080 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണ്ണമുള്ള പോളിഹൗസിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഇനം കള്ളിച്ചെടികൾ ഉണ്ട്. 1200-ലധികം കള്ളിച്ചെടികളുടെ സമ്പന്നമായ ശേഖരം കാക്റ്റി ഹൗസിൽ ലഭ്യമാണ്. 55 ഇനങ്ങളിലായി 300-ലധികം ബോൺസായ് വൃക്ഷങ്ങളുടെ സമ്പന്നമായ ശേഖരം ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. ഗ്ലാസ് ഹൗസിന് മുന്നിൽ 0.65 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ സീറോഫൈറ്റ് സസ്യങ്ങളുടെ ഒരു പൂന്തോട്ടം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. വരണ്ട മേഖലയുടെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രതീതി നൽകുന്നതിനായി മുഴുവൻ പൂന്തോട്ടവും കല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് രൂപകൽപന ചെയ്തത്.

5200 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണ്ണമുള്ള അത്യാധുനിക ഗ്രീൻ ഹൗസിൽ അഗ്ലോനെമ, ഫിലോഡെൻഡ്രോൺ, കാലത്തിയ, കോർഡിലൈൻ, ഡിഫെൻബാച്ചിയ, സ്പാത്തോഫില്ലം, പെപെറോമിയ, മോൺസ്റ്റെറ, ഹെമിഗ്രാഫിസ് തുടങ്ങിയ 60 ഇനം ഇൻഡോർ സസ്യങ്ങളുടെ ഇനങ്ങൾ ഉണ്ട്.

36,590 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിരിക്കുന്ന ബട്ടർഫ്ലൈ പാർക്ക് സന്ദർശകർക്ക് ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഇടമായിരിക്കും . 6400 ചിത്രശലഭങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന സസ്യങ്ങളുള്ള ഒരു സവിശേഷ ഭൂപ്രകൃതിയാണ് ഈ ഉദ്യാനത്തിനുള്ളത്. 170 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടം, ജലധാരകൾ, പാലങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ഉദ്യാനത്തിലുണ്ട്. 81-ലധികം ഇനം ചിത്രശലഭങ്ങളെ ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയും.

1.5 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് വളരുന്ന 55 ഇനങ്ങളിൽ പെട്ട 1200 റോസ് ചെടികളുടെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ ശേഖരങ്ങളിൽ ഒന്നാണിവിടെയുള്ളത്. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഓർക്കിഡ് ഭവനം 5000 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. 37 ഇനങ്ങളിൽ പെട്ട 57 ഇനങ്ങളിൽ പെട്ട 1000-ലധികം ഓർക്കിഡുകൾ ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വർഷം മുഴുവനും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ഓർക്കിഡ് ആസ്വദിക്കാം. 2.26 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന മനോഹരമായ ഒരു ഔഷധ ഉദ്യാനം, 225 ഇനം മരങ്ങൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ, ഔഷധസസ്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സമ്പന്നമായ ശേഖരം ഇവിടെയുണ്ട്.

0.77 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പുതുതായി നിർമ്മിച്ച എവല്യൂഷൻ ഗാർഡൻ സസ്യവർഗത്തിന്റെ പരിണാമ വ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. ആൽഗകൾ, ഫംഗസുകൾ, ബ്രയോഫൈറ്റ, ടെറിഡോഫൈറ്റ തുടങ്ങി ജിംനോസ്‌പെർം, ആൻജിയോസ്‌പെർംസ് പോലുള്ള വലിയ സസ്യ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ ഉൾപ്പെടെ പരിണാമത്തിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന ഈ ഉദ്യാനം വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ഗവേഷകർക്കും വളരെ വിജ്ഞാനപ്രദമാണ്. 1.2 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഹെറിറ്റേജ് ഗാർഡൻ പ്രകൃതിദത്ത പാറകളും പഴയ ആൽമരങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഇവല്യൂഷൻ ഗാർഡനിനോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1.6 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന പുൽത്തകിടി, മരങ്ങൾ, കുറ്റിച്ചെടികൾ തുടങ്ങിയവ നിറഞ്ഞ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ഗാർഡൻ ഉണ്ട്. സാധാരണവും അപൂർവവുമായ ഈന്തപ്പനകളുടെ വൈവിധ്യം കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു അത്ഭുതകരമായ സ്ഥലമാണ് ഈന്തപ്പനത്തോട്ടം. 15000 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ 29 ഇനം മനോഹരമായ ഈന്തപ്പനകളുടെ ഒരു ശേഖരംഇവിടെ കാണാം . പൊതുജനങ്ങൾക്കായി പാം ഗാർഡനിനുള്ളിൽ 15000 ചതുരശ്ര അടി പുൽത്തകിടിയും ഒരു ജലാശയവും വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനുള്ളിൽ 21400 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ ഒരു ബൊഗൈൻവില്ല ഉദ്യാനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിലുള്ള1000-ലധികം ബൊഗൈൻവില്ല സസ്യങ്ങൾ ഉദ്യാനത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. 4 ഹെക്ടർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന അർബോറേറ്റം ഗാർഡൻ ഉണ്ട്. കിഴക്കൻ മേഖലാ വനങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന 234-ലധികം ഇനങ്ങളുടെ ശേഖരം ഇവിടെ ഉണ്ട്. ഗ്ലാസ് ഹൗസിനും പാം ഗാർഡനും ഇടയിൽ 11000 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ ഒരു ചെമ്പരത്തി പൂന്തോട്ടവും ഉണ്ട്.

സസ്യോദ്യാനത്തിനുള്ളിൽ 800 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന മാംസഭോജി സസ്യങ്ങളുടെ ഉദ്യാനം വലിയൊരു കൗതുക കാഴ്ചയാണ്. മാംസഭോജി സസ്യങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ ഉദ്യാനമാണ് നന്ദൻകാനൻ.

12000 ചതുരശ്ര അടി വിസ്തൃതിയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ബുദ്ധ പാർക്ക് ആണ് മറ്റൊരു ആകർഷണം. ഈ പാർക്ക് കാഞ്ചിയ തടാകത്തിന്റെ പ്രകൃതിഭംഗിയോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മനോഹരമായ ഒരു ബുദ്ധ പ്രതിമയാണ് ഇതിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. മഴമറ, സിറ്റ്ഔട്ടുകൾ, അലങ്കാര പുഷ്പ കിടക്കകൾ എന്നിവയാണ് മറ്റ് ആകർഷണങ്ങൾ.